De tijd terugdraaien

Aardbeivlinder

Ik ben twee dagen vlinders gaan kijken in de Eifel. Omdat het wat hoger ligt, loopt de lente daar
wat achter. Het leek alsof de klok een stukje terug werd gezet. Daar bloeide nog de sleedoorn en
over de bomen lag “een waas van het aanvanklijk lover”. In de weitjes stonden volop sleutelbloemen
en paardenbloemen. Als je dat ziet heb je niet alleen het gevoel dat het een paar weken vroeger in het
jaar is, maar ook dat het zo’n vijftig jaar vroeger is!

Ik heb door een paar beekdalen en over wat zonnige hellingen gewandeld en dat was heerlijk!
Zinkviooltjes gezien, heel veel slanke sleutelbloemen, de eerste orchideeën, een paar pollen met
dichtersnarcissen (die heb ik in mijn tuin staan, maar ik had ze nog nooit in het wild gezien)! Er
vlogen niet veel vlinders, daarvoor was het kennelijk nog net een beetje te vroeg, maar wat er wel
vloog, was niet niks! Bijna overal waar ik kwam zag ik bruine dikkopjes. Verder vlogen op één helling
veel groentjes. In een bosrand een grote vos (primeur voor mij!!). Langs een beek enkele aardbeivlinders
(nog een primeur!!) en op een parkeerplaatsje drie sleutelbloemvlinders (en nóg een primeur voor mij!!).

Aardbeivlinders, bruine dikkopjes en grote vossen kwamen tot ongeveer een halve eeuw geleden in
Nederland nog op allerlei plekken voor, maar zijn inmiddels zo goed als verdwenen. Ze staan op de Rode
Lijst vermeld als bedreigd (aardbeivlinder) of ernstig bedreigd (bruin dikkopje en grote vos, de laatste is
“met acuut uitsterven [...] bedreigd”). Een soort openluchtmuseum!

Grote vos

Bruin dikkopje op slanke sleutelbloem

Sleutelbloemvlinder

7 mei 2018

Bronnen

“Een waas van het aanvanklijk lover” is een dichtregel uit ‘Vroege voorjaarsavond’ van J.C. Bloem.

De vele V's

Een Vaag beeld van wat ik Vermoed dat een Veenbesblauwtje is,

gemaakt in 2012 natuurpark Tiveden in Zweden

Een V is geen goed teken in de natuur. Het staat daar niet voor Vrijheid, of Vredig. Tenzij het twee hazenoren zijn die boven het gras uitsteken, als een witte V met zwarte puntjes, staat het voor alles wat er mis kan gaan in de natuur.

In de krant staat vandaag een artikel over de vlinders in Drenthe, met als kop: Drentse vlinders gaan ten onder aan mesten en maaien. Hierdoor staan er haast geen bloemen meer in de weilanden en bermen.

Maar ook natuurgebieden lijden onder Vermesting (stikstofdepositie uit de lucht) door de naburige intensieve landbouw. Zelfs in Drenthe. In de o zo typisch Drentse veengebieden huist het allerlaatste restant van drie vlindersoorten: het Veenbesblauwtje, de Veenbesparelmoervlinder en het Veenhooibeestje. In het artikel wordt klimaatopwarming genoemd als verklaring voor de achteruitgang van deze soorten. Nederland ligt aan de zuidgrens van het verspreidingsgebied van Veenbesblauwtje en Veenparelmoervlinder, dus het is goed mogelijk dat deze twee soorten hierdoor -of is het méde hierdoor?- Verdwijnen. Maar voor het Veenhooibeestje, een soort die honderd jaar geleden vrij algemeen was, gaat die verklaring niet op en speelt intensivering van landbouw een grote rol. Eerst namen de aantallen af door ontginning van veengebieden en de laatste decennia door het bekende onheilskwartet: Versnippering, Verzuring, Vermesting, Verdroging. En dat leidt weer tot Vergrassing en Verbossing.

Maar er is nóg een bedreiging voor deze veenvlinders, zo valt in het krantenartikel te lezen: Verstoring door natuurfotografen, waardoor de vlinders te vaak opvliegen en een prooi worden voor de vogels.

De Drentse Veenvlinders staan op mijn verlanglijstje voor deze zomer. Maar als ik dit lees, doe ik er beter aan om om ze met rust te laten. Ik kan ze in oude natuurboeken zoeken, zoals ik met de uit Nederland Verdwenen vlinders doe. Of op vlindervakantie naar het buitenland gaan. Zo’n vakantie is niet bedoeld om bij te komen van drukke bezigheden, maar van al die V’s die onze natuur zo saai maken.  

Februari 2017

Deze blog is een Vervolg op: THERE IS A HOLE IN MY BUCKET

Bronnen

Het krantenbericht staat in Trouw, 7 februari 2017, Verdieping p. 9

Intussen, op een parkeerplaats in Zweden

Grote ijsvogelvlinder, 

verdween in 1995 uit Nederland als standvlinder

We lopen de parkeerplaats op na een lange wandeling in het natuurpark Tiveden in Zweden. Er zweeft iets tussen de auto's met de grootte van een mus, maar de zweefgang van een buizerd en landt in een leeg parkeervak. Ik kijk door mijn verrekijker en raak opgewonden: "Een vlinder, wauw, wat groot, ik weet niet wat het is, wauw, mooi!!"  Zó ongeveer  duikelen de woorden uit mijn mond. Ik ren met een ingehouden loopje -de jager in mij!- naar de vlinder en kijk van dichterbij nog eens door de kijker. "Wauw! Geen idee wat het is!". Ik kijk achterom -de huisvrouw in mij-: mijn familie staat bij onze auto, naar míj te kijken eigenlijk. "Kom kijken", roep ik overbodig, want ik weet al dat ze niet zullen komen. Net als de andere mensen op de parkeerplaats trouwens. Ik ga nog iets dichterbij en maak een foto. Nóg ietsje dichterbij en nóg een foto. Dat is er net een teveel en de vlinder die zich zat te warmen als een tosti, onder zich het warme asfalt en boven zich de blikkerende zon, zweeft snel maar beheerst het natuurpark in. Daar zal hij meer bekijks krijgen, denk ik, dan hier op de parkeerplaats. Want wat je op de parkeerplaats ziet, dat kan niks bijzonders zijn (tenzij het een Lamborghini of een oldtimer is).

Wat een ongelooflijk prachtige vlinder! Zó jammer dat die uit Nederland is verdwenen. Hier waren ze altijd al zeldzaam: ze vlogen alleen in Zuid-Limburg, bij Nijmegen en op Terschelling. In de jaren tachtig verdwenen ze, op een groepje op Terschelling na dat nog enkele jaren stand hield. De reden voor het verdwijnen is niet duidelijk: misschien worden er te weinig populieren gekapt, omdat ze van zonnige plekjes met populierenopslag houden. En wat extra jammer is: als we het niet weten, kunnen we ook niet gericht iets doen om het hier weer aantrekkelijk voor ze te maken.

Juli 2012